Co to jest perforacja?
Perforacja to seria drobnych nacięć lub otworów w papierze, wzdłuż których łatwo go oderwać. Wykonuje się ją specjalnym nożem perforującym, często w tym samym przejściu, w którym papier jest bigowany lub falcowany. Dzięki niej z jednego arkusza powstaje ulotka z kuponem, bilet z odcinkiem albo bloczek z oddzielanymi kartkami.
Co to jest wykrawanie?
Wykrawanie polega na wycinaniu z arkusza dowolnego kształtu za pomocą wykrojnika, czyli formy z ostrymi nożami ustawionymi zgodnie z projektem. Wykrojnik dociska papier lub karton i jednym ruchem wycina kontur. Tak powstają zaokrąglone wizytówki, teczki, zawieszki, pudełka i naklejki o nietypowych kształtach.
Przy wykrawaniu często wykonuje się też bigowanie linii zgięcia. O tym, jak ono działa, piszemy we wpisie o bigowaniu papieru.
Czym różni się perforacja od wykrawania?
- Perforacja – nacina papier wzdłuż linii, ale arkusz zostaje w jednym kawałku, dopóki go nie oderwiesz,
- Wykrawanie – wycina całe kształty lub otwory, więc zmienia kontur gotowego produktu,
- Narzędzie – perforacja używa noża perforującego, wykrawanie wykrojnika przygotowanego pod konkretny projekt,
- Koszt – wykrojnik trzeba wykonać osobno, więc wykrawanie opłaca się najbardziej przy większych nakładach.
Gdzie stosuje się perforację i wykrawanie?
- ulotki i karty z kuponem rabatowym do oderwania,
- bilety, vouchery i karty z odcinkiem kontrolnym,
- bloczki, formularze i druki z oddzielanymi kartkami,
- wizytówki z zaokrąglonymi rogami lub nietypowym kształtem,
- naklejki w kształcie logo,
- pudełka i displaye, które powstają z płaskiego arkusza kartonu.
Wykrawanie jest podstawą produkcji pudełek i opakowań z nadrukiem, które po złożeniu mają przyciągać wzrok na półce.
Jak przygotować plik do perforacji i wykrawania?
- Zaznacz linię cięcia lub perforacji w osobnej warstwie, w kolorze dodatkowym, który nie będzie drukowany razem z projektem,
- Dodaj spady 2–3 mm poza linią wykrawania, żeby po cięciu nie został biały brzeg,
- Nie umieszczaj tekstu ani logo bliżej niż 3–5 mm od linii cięcia lub perforacji,
- Pamiętaj, że papier przy perforacji jest osłabiony, więc ważne elementy zostaw w bezpiecznej odległości,
- Przy nietypowym kształcie wyślij wektorowy zarys i zapytaj drukarnię o wymagania techniczne wykrojnika.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Czy perforacja osłabia papier?
W linii perforacji tak, i właśnie o to chodzi, bo dzięki temu da się go łatwo oderwać. Poza nią papier zachowuje wytrzymałość. Warto tylko nie umieszczać ważnych elementów tuż przy nacięciach.
Czy do wykrawania zawsze potrzebny jest osobny wykrojnik?
Przy nietypowych kształtach tak, bo wykrojnik robi się pod konkretny projekt. Przy standardowych formach, np. zaokrąglonych rogach wizytówek, drukarnia może mieć gotowe narzędzie. Szczegóły warto ustalić przed wysłaniem pliku.
Jak zaznaczyć wykrojnik w pliku do druku?
Najlepiej jako wektorowy kontur w osobnej, opisanej warstwie (np. „wykrojnik”), w kolorze dodatkowym. Dzięki temu drukarnia widzi dokładny kształt, a linia nie drukuje się razem z projektem.